Me afrimin e periudhës së reshjeve intensive, përgatitja ndaj rrezikut të përmbytjeve merr rëndësi të veçantë për familjet, bizneset dhe komunitetet në Shqipëri. Përtej dëmeve të menjëhershme, përmbytjet mund të sjellin pasoja financiare afatgjata, duke prekur banesat, pajisjet, aktivitetin ekonomik dhe kursimet e familjeve.

Shqipëria është e ekspozuar ndaj një sërë rreziqesh natyrore, përfshirë përmbytjet, tërmetet dhe rrëshqitjet e tokës. Sipas Bankës Botërore, gjatë periudhës 1995–2015, fatkeqësitë natyrore prekën mesatarisht rreth 30 mijë persona në vit dhe më shumë se 95% të bashkive të vendit. Vlerësime të mëparshme të Bankës Botërore e kanë llogaritur humbjen mesatare vjetore nga fatkeqësitë natyrore në rreth 2,5% të PBB-së, bazuar në të dhënat historike të periudhës 1974–2006. Këto shifra dëshmojnë për ekspozimin e konsiderueshëm të vendit ndaj rreziqeve natyrore, por nuk përfaqësojnë vlerësime të dëmeve vetëm nga përmbytjet apo të humbjeve aktuale vjetore.

Pasojat financiare dhe rëndësia e përgatitjes

Për shumë familje, banesa përfaqëson një nga pasuritë më të rëndësishme. Dëmtimi i saj mund të sjellë shpenzime të konsiderueshme për riparime, zëvendësimin e mobilieve dhe pajisjeve, si dhe për rikthimin e kushteve normale të jetesës. Për bizneset, përmbytjet mund të dëmtojnë ambientet, inventarin dhe pajisjet, duke ndërprerë përkohësisht aktivitetin.

Një studim i publikuar në revistën Geographica Pannonica, që shqyrton perceptimin e rrezikut në zona urbane dhe rurale të prekura nga përmbytjet në Shqipëri, evidenton vështirësitë financiare të familjeve për përballimin e humbjeve. Në kampionin e studimit, 61% e të anketuarve në zonat rurale dhe 80% në zonat urbane deklaruan se nuk kishin kursime të mjaftueshme për të përballuar dëmet. Këto rezultate lidhen me zonat dhe pjesëmarrësit e përfshirë në studim dhe nuk duhen interpretuar si përqindje për të gjithë popullsinë shqiptare.

Çfarë roli luan sigurimi i pronës?

Sigurimi i pronës është një instrument për menaxhimin e rrezikut financiar. Në varësi të produktit dhe kushteve të kontratës, një policë mund të përfshijë mbulim për dëme të shkaktuara nga përmbytjet, krahas rreziqeve të tjera të përcaktuara në të.

Është e rëndësishme të theksohet se përmbytjet nuk mbulohen automatikisht nga çdo policë sigurimi e pronës. Mbulimi varet nga rreziqet e përfshira në kontratë, përjashtimet, kufijtë e dëmshpërblimit dhe kushtet e tjera përkatëse. Për këtë arsye, qytetarët dhe bizneset duhet të informohen me kujdes përpara lidhjes së kontratës dhe të kërkojnë sqarime për mbulimin konkret të dëmeve nga përmbytjet.

Çfarë tregojnë të dhënat e tregut të sigurimeve?

Sipas Autoritetit të Mbikëqyrjes Financiare (AMF), gjatë vitit 2025, portofoli i sigurimit nga zjarri dhe forcat e natyrës shënoi një rritje prej 10,25% të primeve të shkruara bruto dhe një rritje prej 8,85% të numrit të kontratave, krahasuar me vitin 2024. Këta tregues pasqyrojnë zhvillimin e portofolit në tërësi dhe nuk matin veçmas sigurimet nga përmbytjet apo shumën e dëmshpërblimeve të paguara për to.

Për të vlerësuar plotësisht rolin e sigurimit në përballimin e përmbytjeve, nevojiten të dhëna të veçuara për kontratat që përfshijnë këtë rrezik, numrin e dëmeve të raportuara dhe vlerën e dëmshpërblimeve të paguara. Pa këto të dhëna të detajuara, nuk mund të përcaktohet me saktësi vlera e përgjithshme që tregu i sigurimeve në Shqipëri ka paguar vetëm për dëmet nga përmbytjet.

Nga reagimi pas dëmit te menaxhimi i rrezikut

Përgatitja ndaj përmbytjeve kërkon një qasje të koordinuar që përfshin parandalimin, planifikimin dhe mbrojtjen financiare. Masat fizike të sigurisë dhe sistemet e paralajmërimit janë thelbësore, ndërsa sigurimi mund të plotësojë këto masa duke ndihmuar në përballimin e pasojave financiare të dëmeve të mbuluara.

Shoqata e Siguruesve të Shqipërisë nxit informimin e qytetarëve dhe bizneseve mbi mundësitë e sigurimit të pronës, rëndësinë e njohjes së kushteve të policës dhe nevojën për të vlerësuar paraprakisht rreziqet ndaj të cilave ekspozohen.

Përballë rrezikut të përmbytjeve, informimi dhe përgatitja financiare janë hapa të rëndësishëm drejt një qëndrueshmërie më të madhe për familjet, bizneset dhe ekonominë.