Nëse lagjja juaj përmbytet nesër, ka shumë mundësi që faturën më të madhe ta paguani vetë.

Nëse jetoni në Bashkimin Evropian, ka shumë gjasa që banesa juaj të mos jetë plotësisht e siguruar ndaj fatkeqësive të shkaktuara nga ndryshimet klimatike.

Sipas një raporti të Autoritetit Evropian të Sigurimeve dhe Pensioneve Profesionale (EIOPA), 50–75% e humbjeve ekonomike të shkaktuara nga katastrofat natyrore në Evropë mbeten të pasiguruara. Ky hendek i madh i mbrojtjes financiare bëhet gjithnjë e më shqetësues, pasi valët e të nxehtit, zjarret, stuhitë dhe përmbytjet po bëhen më të shpeshta dhe më intensive.

Vetëm gjatë periudhës 2021–2024, ngjarjet ekstreme klimatike shkaktuan rreth 200 miliardë euro dëme në vendet e BE-së, ndërsa vendet e Evropës Jugore dhe Perëndimore mbeten më të ekspozuara ndaj këtyre rreziqeve.

Sigurimi po bëhet gjithnjë e më i vështirë

Rritja e rrezikut dhe kostove po bën që në disa zona sigurimi i pronës të jetë ose shumë i shtrenjtë, ose i paarritshëm. Në vende si Polonia dhe Portugalia, primet për sigurimin nga përmbytjet në zonat me rrezik të lartë janë aq të larta, sa shumë familje nuk kanë mundësi t’i përballojnë.

Sipas kryetares së EIOPA-s, Petra Hielkema, ky hendek i sigurimit do të thotë se një fatkeqësi e vetme klimatike mund t’i vendosë familjet përballë vështirësive financiare për shumë vite.

Një shembull është thatësira në Rumani në vitin 2022, ku sigurimet mbuluan vetëm 5% të dëmeve, ndërsa shteti kontribuoi me 8%, duke lënë pjesën më të madhe të kostove mbi qytetarët dhe bizneset.

Pasojat nuk ndihen vetëm në momentin e katastrofës

Ekspertët theksojnë se ndikimi ekonomik nuk kufizohet vetëm te dëmet materiale.

Kur familjet humbasin kursimet për të rindërtuar shtëpitë ose bizneset, ato shpenzojnë më pak, kreditë bëhen më të vështira për t’u shlyer dhe ekonomia ngadalësohet. Në shumë raste, efektet më të mëdha shfaqen disa vite pas katastrofës.

Vetëm fatkeqësitë klimatike të verës së kaluar shkaktuan një humbje prej rreth 43 miliardë eurosh në prodhimin ekonomik të BE-së. Parashikimet tregojnë se deri në vitin 2029, humbjet vjetore nga katastrofat klimatike mund të arrijnë në 126 miliardë euro.

Çfarë zgjidhjesh propozohen?

Ekspertët rekomandojnë:

• vlerësime më të sakta të rrezikut;
• sigurime që shpërblejnë masat parandaluese, si përmirësimi i banesave për t’i bërë më rezistente ndaj temperaturave ekstreme ose përmbytjeve;
• investime më të mëdha në parandalim dhe përshtatje ndaj ndryshimeve klimatike.

EIOPA propozon gjithashtu krijimin e një mekanizmi të përbashkët në nivel evropian për ndarjen e rrezikut mes kompanive të sigurimit. Një sistem i tillë do t’u mundësonte siguruesve të ofronin mbulim më të gjerë dhe prime më të përballueshme, edhe në zonat me rrezik më të lartë.

Parandalimi mbetet mbrojtja më e mirë

Ekspertët theksojnë se mbrojtja nuk fillon vetëm me një policë sigurimi. Përshtatja e banesës ndaj rreziqeve natyrore dhe angazhimi i komunitetit në plane për përmbytjet apo zjarret janë hapa të rëndësishëm për të ulur dëmet dhe kostot në të ardhmen.

Mesazhi është i qartë: sa më shumë të investohet në parandalim dhe sigurim sot, aq më pak do të kushtojë përballimi i fatkeqësive nesër./ Marrë nga The European Correspondent