Në fund të gushtit të vitit 2025, Afganistani u shkatërrua nga një tërmet me magnitudë 6.0 që tronditi natën e 31 gushtit pranë zonës së kufirit me Pakistanin, ku epiqendra ishte rreth 17 milje në veri-lindje të Jalalabadit.

Tërmeti, i cekët në thellësi, shkaktoi dridhje të fuqishme që rrëzuan fshatra të tërë në provincat Kunar, Nangarhar, Laghman e Nuristan, duke bërë që mijëra banesa prej balte e guri të shemben totalisht; humbjet e jetëve ishin kolosale – mbi 1 400 njerëz u vranë dhe mijëra të tjerë u plagosën kurse shqetësimi për shifrat reale ishte ende në rritje.

Ndërsa shpërtheu paniku, rrugët malore u bllokuan nga rrëshqitje dheu, ndërsa më pas një tjetër lëkundje u ndje me magnitudë 5.2 brenda 48 orëve, duke thelluar tragjedinë. Përmbytja e fshatrave, rrënojat dhe në lëvizje permanente shtuan vështirësitë për ekipet e shpëtimit – disa zona ishin të arritshme vetëm me helikopterë, duke përshkruar një garë me kohën për të nxjerrë të mbijetuarit nga rrënojat.

Dëshmitarët tregojnë skena të tmerrshme – familje të varrosura nën gërmadhë, fëmijë të rrëmbyer nga gjiri i familjeve, njolla zjarrfikëse në mes fshatrave që dikur lulëzonin. Mungesa e burimeve, infrastruktura e dobët dhe mungesa e përpjekjeve për mbrojtje paraprake e përkeqësuan katastrofën – pothuajse çdo shtëpi balte u shkatërrua dhe një pjesë e konsiderueshme e popullsisë nuk pati mbrojtje as minimale. Në disa fshatra si Wadir, raportohej se deri në 90 % e banorëve ishin vrarë ose plagosur; në Mazar-e-Dara, 95 % e banesave u shkatërruan; Andarlachak humbi 79 banorë, ndërsa Chawkay regjistroi edhe 200 të vdekur të tjerë dhe 500 të lënduar.

Shkatërrimi përtej jetëve njerëzore ishte i patjetërsueshëm – mbi 5 400 shtëpi të shkatërruara dhe deri në 8 000 në disa vlerësime, duke lënë qindra mijëra njerëz pa çati mbi kokë.

UN-i raportoi se rreth 12 000 persona ishin ndikuar drejtpërsëdrejti, ndërsa pothuajse 890 000 persona u përballën me dridhje shumë të forta deri të dhunshme.

Ndihma ndërkombëtare filloi të vërshojë. OKB, Britania e Madhe, BE, India, Kina, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe shtete të tjera u angazhuan për furnizime dhe fonde emergjente, por reagimi mbeti i çrregullt për shkak të tensioneve politike dhe vetove ndaj talebanëve.

Organizata si CARE dhanë ndihmë urgjente në ushqim, akomodim, kujdes shëndetësor dhe sisteme sanitare, por zhgënjimi për mungesën e financimit ishte i madh në një vend ku 23 milionë njerëz varen nga ndihma humanitare. Organizatat shëndetësore si WHO vlerësuan ndërhyrje urgjente me kitë traume, mbështetje psikologjike, shërbime mjekësore dhe koordinim, por infrastruktura ishte e rrënuar dhe rrugët e bllokuara.

Ky tërmet vuri në dukje mungesën dramatike të sigurimit të pronës dhe nevojën për projektim të infrastrukturës rezistente – në një vend ku shtëpitë balte janë normë, ku mundësia për të ringritur me siguri është minimaliste dhe ku çdo katastrofë mund të sjellë humbje të palogaritshme njerëzore dhe materialiste.

Sigurimi i pronës, duke përfshirë strehim emergjent, mbikëqyrje të ndërtesave, standarde të ndërtimit dhe sigurime nga fatkeqësitë natyrore, është jetik që komunitetet të jenë të përgatitura për të papriturat që natyra mund të sjellë. Mungesa e kësaj mbrojtje e bëri këtë tragjedi edhe më të hidhur – familje që humbën çdo gjë duke u përballur me rrënojat, pa asnjë mbështetje materiale apo ligjrore. Ndërsa njerëzit përpiqen të rindërtojnë jetën, qartë shprehet nevoja për një sistem të qëndrueshëm sigurimi për pronën dhe mbrojtje ndaj rreziqeve të papritura që mund të godasin në çdo moment.